IGSO PAS > Science > Projekt

Pamięć kamieni. Pochodzenie, użytkowanie i sakralizacja kamieni młyńskich wmurowanych w ściany gotyckich kościołów na Nizinach Południowobałtyckich

Date: -

Supervisor: Dariusz Brykała

Contractors: Mirosław Błaszkiewicz, Dariusz Brykała, Piotr Gierszewski, Piotr Lamparski, Robert Piotrowski

Foreign partner: CEREGE Centre Européen de Recherche et d'Enseignement des Géosciences de l'Environnement; Hochschule für nachhaltige Entwicklung Eberswalde (HNEE)
Orderer institution: Narodowe Centrum Nauki
No.: 2019/35/B/HS3/03933
Official Web Site

Północna Polska i Północno-Wschodnie Niemcy to unikalne w skali światowej regiony z tak dużą ilością gotyckich kościołów, w których mury wmurowano i wyeksponowano kamienie młyńskie. Były one niemymi świadkami dawnych wierzeń, bogactwa okolicznych terenów w przeróżne zakłady produkcyjne i zasięg wymiany handlowej. W projekcie tym chcielibyśmy odkryć fragmenty ich szerzej nieznanej historii.

Główne cele naukowe projektu opierają się na trzech słowach użytych w tytule: pochodzenie, użytkowanie i sakralizacja. Cele projektu są następujące:

(1) określenie miejsc pochodzenia, produkcji, importu, rozmieszczenia i wykorzystania kamieni młyńskich w średniowieczu na obszarze Nizin Południowobałtyckich (SBL);

(2) określenie cech i rodzaju wykorzystanych kamieni młyńskich w zależności od rodzaju zakładu produkcyjnego (wielkość, rodzaj bruzd, paprzyca, rodzaj młyna);

(3) określenie antropologicznych i kulturowych powodów osadzania kamieni młyńskich w murach kościoła;

(4) próba datowania budowy kościołów na podstawie analiz długości ekspozycji kamieni młyńskich w ścianach kościołów.

Obszar naszych badań obejmuje Niziny Południowobałtyckie, które w średniowieczu należały do ​​kilku odrębnych organizmów państwowych, ale wszystkie należały już do jednego kręgu kulturowego - zachodniej cywilizacji chrześcijańskiej.

Główny okres badań jest ściśle związany z budową kościołów z wmurowanymi w ich ściany kamieniami młyńskimi. W związku z tym, że w różnych częściach badanego obszaru etap budowy kościołów gotyckich nie kończył się jednocześnie (np. na Mazowszu jeszcze w XVI wieku powstawały kościoły gotyckie), główny okres badawczy obejmuje zakres od XIII do końca XVI wieku. Należy przy tym zaznaczyć, że analiza antropologicznego postrzegania kamieni młyńskich zostanie rozszerzona na okresy późniejsze - aż do dnia dzisiejszego.

Prace interdyscyplinarnego zespołu badawczego (18 osób) będą realizowane w 6 pakietach roboczych:

WP1: Uwarunkowania historyczno-geograficzne przestrzennego rozmieszczenia kościołów z wmurowanymi kamieniami młyńskimi.

WP2: Źródła materiału skalnego użytego do produkcji kamieni młyńskich.

WP3: Kamienie młyńskie w strukturze ścian kościołów.

WP4: Określenie czasu ekspozycji kamieni młyńskich w murach kościołów.

WP5: Przesłanki i symbolika umieszczania kamieni młyńskich w kościołach.

WP6: Kamienie młyńskie jako relikty krajobrazu zanikającego i utraconego.

 

Publications

Articles

Go back