IGSO PAS > Science > Projekt

Usługi świadczone przez główne typy ekosystemów w Polsce - podejście stosowane

Date: -

Supervisor in IGSO PAS: Marek Degórski

Contractors: Andrzej Affek, Bożena Degórska, Marek Degórski, Anna Kowalska, Edyta Regulska, Jerzy Solon, Jacek Wolski

Acronym: ECOSERV-POL
Program: Środowisko, Energia i Zmiany Klimatu
Leading partner: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
Foreign partner: Norwegian Institute for Nature Research
Orderer institution: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
No.: ZP/2235/U/20

Zadanie realizowane przez Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN: Rozpoznanie i ocena usług świadczonych przez ekosystemy zurbanizowane w Polsce.

Projekt Usługi świadczone przez główne typy ekosystemów w Polsce - podejście stosowane (ECOSERV-POL) ma charakter badawczo-aplikacyjny, a jego celem jest łączenie rozwoju potencjału naukowego w zakresie rozpoznania korzyści czerpanych przez człowieka z ekosystemów z dostarczaniem wiedzy operacyjnej dla decydentów oraz ekspertów-praktyków.

Projekt ukierunkowany jest na pięć głównych typów ekosystemów (agroekosystemy, ekosystemy leśne, ekosystemy zurbanizowane, ekosystemy wód słodkich i ekosystemy morskie), a ponadto wyróżnia tereny zdegradowane i uwzględnia poziom krajobrazowy. Zakres projektu obejmuje również wymiar horyzontalny w rozróżnieniu na wartości ekologiczne, kulturowe i ekonomiczne, które zostaną przypisane usługom ekosystemowym. Projekt ECOSERV-POL finansowany jest w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EEA Grants) o wartości 7 593 560 zł, z czego część (1 139 034 zł) została dofinansowana przez Polskę.

W projekcie, realizowanym przez 9 jednostek krajowych i partnera norweskiego, przewidziano:

  • wyłonienie usług ekosystemowych i ich wskaźników dla głównych typów ekosystemów w Polsce,
  • przeprowadzenie rozpoznania i oceny usług ekosystemowych w skali krajowej, regionalnej i lokalnej,
  • wykonanie przekrojowych analiz ekologicznych, kulturowych i ekonomicznych wartości usług ekosystemowych,
  • identyfikację znaczących interakcji wspierających i osłabiających pomiędzy usługami ekosystemowymi oraz istotnych zestawów usług,
  • przygotowanie podręcznika dotyczącego rozpoznania usług ekosystemowych na potrzeby zarządzania środowiskiem,
  • działania w zakresie rozpowszechniania uzyskanych wyników i wymiany wiedzy.

Zespół wykonawców z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN realizuje zadanie Rozpoznanie i ocena usług świadczonych przez ekosystemy zurbanizowane w Polsce, będące częścią kompleksowego projektu ECOSERV-POL. Zapraszamy do zapoznania się z raportami, które stanowią wyniki kolejnych etapów prac realizowanych przez nasz Zespół w latach 2021-2023.

 

Etap 1. Określenie usług ekosystemowych i ich wskaźników istotnych dla ekosystemów zurbanizowanych

Wybrane usługi reprezentują trzy sekcje: zaopatrujące, regulacyjne i kulturowe, zgodnie ze Wspólną Międzynarodową Klasyfikacją Usług Ekosystemowych wersja 5.1 (Common International Classification of Ecosystem Services, version 5.1). Opracowano 78 wskaźników. W ich doborze kierowano się znaczeniem usług dla jakości życia w przestrzeni miejskiej, uwzględniając przede wszystkim korzyści w zakresie mitygacji i adaptacji do zmian klimatu, rekreacji, edukacji, zdrowia i dobrostanu oraz w odniesieniu do utrzymania i wzmacniania zielonej infrastruktury. Wskaźniki mogą być stosowane w różnych skalach przestrzennych, a tym samym odnosić się różnego poziomu planowania (lokalnego, regionalnego, krajowego).

Wstępna propozycja usług ekosystemowych i ich wskaźników istotnych dla ekosystemów zurbanizowanych (pdf)

Wskaźniki usług ekosystemowych (xls)

 

Etap 2. Opracowanie wektorowych map wskaźników wybranych i istotnych usług ekosystemów zurbanizowanych w skali krajowej

Opracowano 10 wskaźników, które obejmują usługi zaopatrzeniowe, regulacyjne i kulturowe. Wybór usług i opisujących je wskaźników opierał się na analizie istotności zjawisk i procesów zachodzących w przestrzeni zurbanizowanej z punktu widzenia dobrostanu mieszkańców. Pod uwagę wzięto 20 miejskich obszarów funkcjonalnych (functional urban area – FUA) o statusie obszaru metropolitalnego w Polsce (FUA250), czyli takich, które charakteryzują się liczbą ludności powyżej 250 tys., zgodnie z klasyfikacją OECD. Obliczenia prowadzono dla: (a) rdzenia FUA, czyli głównego ośrodka miejskiego lub ośrodków miejskich tworzących tzw. miejskie centrum (urban centre), (b) otoczenia, czyli strefy dojazdów do pracy (commuting zone) oraz (c) całego obszaru FUA.

Opracowanie wektorowych map wielkości wybranych i istotnych usług ekosystemów zurbanizowanych w skali krajowej (pdf)

Go back