Teoretyczno-metodyczne podstawy gospodarki przestrzennej, ze szczególnym uwzględnieniem powiązań społeczno-gospodarczych i środowiskowych w wymiarze międzynarodowym, krajowym i regionalnym

Termin: 2016-01-01 - 2018-12-31

Kierownik: Tomasz Komornicki

Wykonawcy: Bożena Degórska, Aleksandra Deręgowska, Tomasz Komornicki, Piotr Korcelli, Piotr Rosik, Przemysław Śleszyński, Rafał Wiśniewski, Piotr Siłka, Barbara Szejgiec-Kolenda

Numer projektu: B3

Głównym celem badań w ramach nowego zadania B3 będzie tworzenie podstaw teoretycznych i metodycznych dla gospodarki przestrzennej oraz ocena empiryczna powiązań społeczno-gospodarczych i środowiskowych w przestrzeni, ze szczególnym uwzględnieniem relacji transgranicznych. Czas realizacji zadania przewidywany jest na okres 2016-2018 (3 lata).

Studia teoretyczno-metodyczne obejmą przede wszystkim prace nad szeroko rozumianymi wskaźnikami interakcji w układzie międzynarodowym, międzyregionalnym, międzymetropolitalnym oraz wewnatrzmetropolitalnym, a ponadto także tworzenie miar obrazujących rozwój społeczeństwa informacyjnego. Celem będzie ocena dynamiki zmian przestrzeni geograficznej oraz sieci osadniczej przez pryzmat powiązań. Dane o handlu zagranicznym w ujęciu regionalnym, o turystyce międzynarodowej, a także oraz o migracjach, dojazdach do pracy i ruchu granicznym, będą stanowiły podstawę dla stworzenia kwantyfikowalnego obrazu gospodarki przepływów (economy of flows). Kontynuowane będą badania nad strukturą regionalną interakcji przy wykorzystaniu narzędzi autokorelacji przestrzennej. Pozycja miast i regionów w układach powiązań będzie służyć do oceny ich wrażliwości na globalne zagrożenia o charakterze ekonomicznym.

Opracowywane narzędzia będą testowane przy realizacji badań empirycznych dotyczących m.in. relacji transgranicznych (w skali europejskiej i lokalnej – współpraca i interakcje przygraniczne, w tym w zakresie ochrony środowiska), powiązań międzymetropolitalnych (największe ośrodki krajowe, a także europejskie), efektów rozwoju sieci transportowych, roli powiązań międzynarodowych dla gospodarek lokalnych (m.in. znaczenie pośredników w handlu zagranicznym) oraz struktur i relacji w ramach obszarów funkcjonalnych (w tym miejskich obszarów funkcjonalnych, dojazdów do pracy, transportowych i środowiskowych efektów suburbanizacji oraz metropolitalnych korytarzy ekologicznych). Wykorzystywane będą materiały GUS (w tym wyniki NSP 2011) oraz dane Ministerstwa Finansów i Straży Granicznej. Efekty prac prezentowane będą na kongresach konferencjach naukowych (Kongres Międzynarodowej Unii Geograficznej spotkania Associacion of American Geographers, seminaria Regional Studies Association oraz ESPON) i krajowych. Wyniki będą publikowane w wydawnictwach IGiPZ PAN oraz w periodykach krajowych i zagranicznych. Planowanym efektem jest również ukończenie rozprawy doktorskiej B. Szejgiec. Badania będą także służyć realizacji porozumienia o współpracy naukowej pomiędzy IGiPZ PAN a Ministerstwem Infrastruktury i Rozwoju. Dotyczy to w szczególności tworzenia narzędzi dla realizacji polityki przestrzennej państwa (m.in. delimitacja obszarów funkcjonalnych) oraz ewaluacji ex – ante i ex-post projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Badania będą także podstawą dla zaangażowania się Zespołu i Instytutu w kolejne projekty międzynarodowe, w tym Horyzont 2020 i ESPON 2020.

Publikacje

Monografie od 2013 roku

  • Komornicki Tomasz, Rosik Piotr, Szejgiec Barbara, Kowalczyk Karol, Goliszek Sławomir, Stępniak Marcin: Identyfikacja kluczowych kierunków rozwoju transportu w województwie podkarpackim. Raport końcowy. Rzeszów: Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego. Departament Rozwoju Regionalnego, 2015 - 285 s.
  • Komornicki Tomasz, Wiśniewski Rafał, Baranowski Jarosław, Błażejczyk Krzysztof, Degórski Marek, Goliszek Sławomir, Rosik Piotr, Solon Jerzy, Stępniak Marcin, Zawiska Izabela: Wpływ wybranych korytarzy drogowych na środowisko przyrodnicze i rozwój społeczno-ekonomiczny obszarów przyległych. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 2015 - 202 s. (Prace Geograficzne; 249)

Artykuły, rozdziały, referaty i inne

Artykuły od 2013 roku

  • Janc Krzysztof, Siłka Piotr: How big is the digital divide between rural and urban areas in Poland?. - Studia Obszarów Wiejskich 2016, 43 - s. 45-58.

Wróć